آيا خضر(علیه السلام)پيامبر است و بر كدام قوم پيامبر بوده است؟
در مورد حضرت خضر آنچه از قرآن کریم و روایات به دست می آید اینچنین است:
در قرآن کریم به صراحت نام حضرت خضر نيامده است جز آنكه در سوره كهف داستان مصاحبت او با حضرت موسى(علیه السلام) آنهم بدون ذكر نام وی ذکر شده است . زنده بودن حضرت خضر، از روايات استفاده مى شود. در مورد پيامبرى وى نيز اختلاف نظر وجود دارد برخى وى را از اولياء الهى دانسته و برخى مانند علامه طباطبائى در الميزان چنين استنباط نموده كه وى ازپيامبران بوده و نام و نسبش تالى بن مالك بن عامربن ارفخشيد بن سام بن نوح است. در برخى از روايات آمده كه او زنده است. البته روايات معارضى هم در برابر آنها وجود دارند ولى همه اخبار آحادند(یعنی خبري كه مفيد يقين و اطمينان نباشد) و مفيد قطع نيستند. پس زنده بودن حضرت خضر - عليه السلام - واقعيت دارد و هنوز ازدنيا نرفته است. در بعضي روايات آمده که حضرت خضر به محضر ائمه(علیهم السلام) مشرف مي شده و اکنون نيز به محضر امام عصر(عج) رفت و آمد دارد.
به هر حال درباره حضرت خضر دو نظر وجود دارد:
1- وى از اولياى الهى بوده و داراى علم به باطن و حقايق عالم
2- و ي ازانبياى الهى بوده است. و آن شخصى كه موسى(علیه السلام) به ملاقات او در مجمع البحرين شتافت و حوادث عجيبى كه در همراهى او مشاهده كرد حضرت خضر(علیه السلام) بوده است.
در برخي روايات از طرق شيعه و سني نقل شده كه حضرت خضر(علیه السلام) از آب حيات نوشيده است، مرحوم علامه طباطبايي(ره) در اين روايت ترديد و تشكيك مي فرمايند و مي گويند: « اين روايات و امثال آن روايات آحادي(خبر واحدي است) كه قطع به صدورش نداريم و از قرآن كريم و سنت قطعي و عقل هم دليل بر توجيه و تصحيح آنها نداريم. (ترجمه تفسير الميزان، ج13، ص489، ذيل آيات 60 تا 82 سوره كهف)
از بيان مرحوم علامه استفاده مي شود كه: الف. اين گونه روايت ها خبر واحد هستند و قطعيّ الصدور نيستند يعني ما يقين به صادر شدن آن از معصومين عليهم السلام نداريم.
>ب. بر فرض صحيح بودن سند اين روايات، محتوا و مضمون آنها از سوي قرآن و سنت قطعي و حتي عقل، تأييد و توجيه نشده است.
قرآن كريم مي فرمايد: « كل مَن عليها فان» يا «كل نفس ذائقه الموت» همه كساني كه در دنيا هستند روزي از دنيا مي روند و مي ميرند، پس معني ندارد كه كسي آب حيات بنوشد و براي هميشه زنده بماند.
بر فرض صحت دلالت و سند حديث مذكور، «آب حيات» در روايت توضيح و تبيين نشده و حقيقتش براي ما روشن نيست. مگر اين احتمال كه منظور از آب حيات همان «علم و معرفت به حقايق» است چنانكه در برخي روايات «آب» به علم و معرفت تفسير شده است. چنانكه در ذيل آيه « وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّريقَةِ َلأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقًا» روايتي از امام صادق عليه السلام داريم كه منظور از «ماءً غَدَقًا» همان علم و معرفت است؛ امام صادق فرمودند: « لأفدناهم علما كثيرا يتعلمونه من الأئمه»(تفسير مجمع البيان ذيل آيه 16 سوره جن، ج9، ص560)
در برخي روايات آمده است كه امام صادق(علیه السلام) فرمودند: خداوند به حضرت خضر عليه السلام عمر طولاني عطا فرمود زيرا خدا مي خواست به قائم ما حضرت مهدي(عج) عمر طولاني بدهد و مي دانست كه بندگانش بر طول عمر او اشكال خواهند كرد، به همين جهت عمر بنده اش ضرت خضر را طولاني گردانيد كه عمر طولاني حضرت قائم به آن تشبيه شود.»(كتاب هزار و يك چرا؟ نويسنده علي سالك، نشر جمال، قم، ص224)
براساس بعضی از روایات حضرت خضر هنگام ظهور امام زمان ایشان را همراهی خواهد کرد ودر امور یاریگر ایشان خواهد بود .
در احاديث معتبر آمده است كه پس از رحلت رسول خدا(صلى الله عليه وآله) حضرت خضر به خانه ى اميرالمؤمنين(عليه السلام)آمد و به اهل بيت آن حضرت تسليت گفت، و همچنين به استقبال پيكر اميرالمؤمنين على(عليه السلام) آمد و حسنين(عليهما السلام)را تسليت گفت و به قبر مهيا شده توسط نوح(عليه السلام)، آنان را راهنمايى كرد(بحار الانوار، ج13، ص303; تاريخ انبيا از آدم تا خاتم، ص 282.
(
همچنین از معجزاتش این بود که روی هر زمین خشکی می نشست، زمین سبز و خرم می گشت و دلیل نامش، خضر(سبز) نیز همین است. (الميزان، ترجمه سيد محمد باقر موسوي همداني، قم، انتشارات جامعه مدرسين، 1369، ج 13، ص 487.
(
اما اینکه او بر کدام قوم پیامبری می کرده روشن نیست چون بر طبق بعضی روایات حضرت خضر از نوادگان حضرت آدم علیه السلام بوده است(سيوطي، جلال الدين، تفسير الدر المنثور، بيروت، دارالفكر، بي تا، ج 5، ص 419) و از آن زمان جزو اولیای الهی و از پیامبران الهی شده است و لذا با این وجود، فهمیدن اینکه پیامبر کدام قوم بوده مشکل است، تنها آنچه می توان گفت این است که ایشان حجت برای تمام مردم از زمان پیامبر شدنش تا ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می باشد.
در قرآن کریم به صراحت نام حضرت خضر نيامده است جز آنكه در سوره كهف داستان مصاحبت او با حضرت موسى(علیه السلام) آنهم بدون ذكر نام وی ذکر شده است . زنده بودن حضرت خضر، از روايات استفاده مى شود. در مورد پيامبرى وى نيز اختلاف نظر وجود دارد برخى وى را از اولياء الهى دانسته و برخى مانند علامه طباطبائى در الميزان چنين استنباط نموده كه وى ازپيامبران بوده و نام و نسبش تالى بن مالك بن عامربن ارفخشيد بن سام بن نوح است. در برخى از روايات آمده كه او زنده است. البته روايات معارضى هم در برابر آنها وجود دارند ولى همه اخبار آحادند(یعنی خبري كه مفيد يقين و اطمينان نباشد) و مفيد قطع نيستند. پس زنده بودن حضرت خضر - عليه السلام - واقعيت دارد و هنوز ازدنيا نرفته است. در بعضي روايات آمده که حضرت خضر به محضر ائمه(علیهم السلام) مشرف مي شده و اکنون نيز به محضر امام عصر(عج) رفت و آمد دارد.
به هر حال درباره حضرت خضر دو نظر وجود دارد:
1- وى از اولياى الهى بوده و داراى علم به باطن و حقايق عالم
2- و ي ازانبياى الهى بوده است. و آن شخصى كه موسى(علیه السلام) به ملاقات او در مجمع البحرين شتافت و حوادث عجيبى كه در همراهى او مشاهده كرد حضرت خضر(علیه السلام) بوده است.
در برخي روايات از طرق شيعه و سني نقل شده كه حضرت خضر(علیه السلام) از آب حيات نوشيده است، مرحوم علامه طباطبايي(ره) در اين روايت ترديد و تشكيك مي فرمايند و مي گويند: « اين روايات و امثال آن روايات آحادي(خبر واحدي است) كه قطع به صدورش نداريم و از قرآن كريم و سنت قطعي و عقل هم دليل بر توجيه و تصحيح آنها نداريم. (ترجمه تفسير الميزان، ج13، ص489، ذيل آيات 60 تا 82 سوره كهف)
از بيان مرحوم علامه استفاده مي شود كه: الف. اين گونه روايت ها خبر واحد هستند و قطعيّ الصدور نيستند يعني ما يقين به صادر شدن آن از معصومين عليهم السلام نداريم.
>ب. بر فرض صحيح بودن سند اين روايات، محتوا و مضمون آنها از سوي قرآن و سنت قطعي و حتي عقل، تأييد و توجيه نشده است.
قرآن كريم مي فرمايد: « كل مَن عليها فان» يا «كل نفس ذائقه الموت» همه كساني كه در دنيا هستند روزي از دنيا مي روند و مي ميرند، پس معني ندارد كه كسي آب حيات بنوشد و براي هميشه زنده بماند.
بر فرض صحت دلالت و سند حديث مذكور، «آب حيات» در روايت توضيح و تبيين نشده و حقيقتش براي ما روشن نيست. مگر اين احتمال كه منظور از آب حيات همان «علم و معرفت به حقايق» است چنانكه در برخي روايات «آب» به علم و معرفت تفسير شده است. چنانكه در ذيل آيه « وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّريقَةِ َلأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقًا» روايتي از امام صادق عليه السلام داريم كه منظور از «ماءً غَدَقًا» همان علم و معرفت است؛ امام صادق فرمودند: « لأفدناهم علما كثيرا يتعلمونه من الأئمه»(تفسير مجمع البيان ذيل آيه 16 سوره جن، ج9، ص560)
در برخي روايات آمده است كه امام صادق(علیه السلام) فرمودند: خداوند به حضرت خضر عليه السلام عمر طولاني عطا فرمود زيرا خدا مي خواست به قائم ما حضرت مهدي(عج) عمر طولاني بدهد و مي دانست كه بندگانش بر طول عمر او اشكال خواهند كرد، به همين جهت عمر بنده اش ضرت خضر را طولاني گردانيد كه عمر طولاني حضرت قائم به آن تشبيه شود.»(كتاب هزار و يك چرا؟ نويسنده علي سالك، نشر جمال، قم، ص224)
براساس بعضی از روایات حضرت خضر هنگام ظهور امام زمان ایشان را همراهی خواهد کرد ودر امور یاریگر ایشان خواهد بود .
در احاديث معتبر آمده است كه پس از رحلت رسول خدا(صلى الله عليه وآله) حضرت خضر به خانه ى اميرالمؤمنين(عليه السلام)آمد و به اهل بيت آن حضرت تسليت گفت، و همچنين به استقبال پيكر اميرالمؤمنين على(عليه السلام) آمد و حسنين(عليهما السلام)را تسليت گفت و به قبر مهيا شده توسط نوح(عليه السلام)، آنان را راهنمايى كرد(بحار الانوار، ج13، ص303; تاريخ انبيا از آدم تا خاتم، ص 282.
(
همچنین از معجزاتش این بود که روی هر زمین خشکی می نشست، زمین سبز و خرم می گشت و دلیل نامش، خضر(سبز) نیز همین است. (الميزان، ترجمه سيد محمد باقر موسوي همداني، قم، انتشارات جامعه مدرسين، 1369، ج 13، ص 487.
(
اما اینکه او بر کدام قوم پیامبری می کرده روشن نیست چون بر طبق بعضی روایات حضرت خضر از نوادگان حضرت آدم علیه السلام بوده است(سيوطي، جلال الدين، تفسير الدر المنثور، بيروت، دارالفكر، بي تا، ج 5، ص 419) و از آن زمان جزو اولیای الهی و از پیامبران الهی شده است و لذا با این وجود، فهمیدن اینکه پیامبر کدام قوم بوده مشکل است، تنها آنچه می توان گفت این است که ایشان حجت برای تمام مردم از زمان پیامبر شدنش تا ظهور امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می باشد.
منبع : نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها
+ نوشته شده در یکشنبه ششم بهمن ۱۳۹۲ ساعت ۱:۱۷ ق.ظ توسط سيدايليا موسوي
|